Van 5 tot 9 november waren we met zo’n 40 mensen uit ons Netwerk in Rome. We kijken terug op een boeiende geslaagde reis. We vroegen aan de deelnemers om wat te schrijven over hun beleving. Hieronder vindt u een bloemlezing.
- Rick van der Woud: (Mensen met een Missie)
Er is iets met Rome: het laat je zien wat blijft. Voor eeuwig.
Binnen in de Sint Pieter, dicht bij het graf van Petrus, viel de tijd even stil. Een mis voor Sint Willibrord. De preek was wat scherp in zijn begrenzing, maar de klank van de taal, de zang, de ruimte: het was allemaal zo mooi dat het oordeel er vanzelf bij verstomde.
Een bezoek aan Sant’Egidio in Trastevere. Daar vertelde een priester uit het koninkrijk Jos in Nigeria, dat hij maar één uur had geslapen: hij had de nacht doorgebracht bij een onrustige, licht dementerende vrouw. Aan haar bed, omdat ze anders niet sliep. Er zijn mensen die het evangelie niet citeren maar uitvoeren.
- Theo Schepens: (Adelbertvereniging)
Rome is een heerlijke stad: weliswaar druk, maar toch heel ontspannen. Geen moment van dreiging ervaren. En je loopt letterlijk door de geschiedenis heen: oudheid, renaissance, barok, moderne tijd.
Maar werkelijk verrassend en heel emotioneel was de ontmoeting met een vroegere klasgenoot van mij op het kleinseminarie in Oosterhout (N-Br.), die ik in 61 jaar niet gezien had. Het gebeurde in de Sint Pieter, op weg naar de Eucharistie op het feest van de H. Willibrord (7 november). Hij zag mij het eerst, keek op mijn keycord en zei: “Ja, jij bent het, net wat ik dacht: Theo Schepens.” In een fractie van een seconde herkende ik hem, en we vielen elkaar in de armen. Dat zouden we vroeger nooit gedaan hebben, maar hier, bij het graf van Petrus, viel elke schroom weg. 61 jaar geleden, nooit meer gezien, een enkel mailtje via een klassengroep waardoor ik wist dat zijn vrouw een paar jaar geleden was overleden. Het gekke is dat ik de laatste tijd wel wat vaker aan hem had moeten denken, maar hij woont te ver weg om even langs te gaan. En nu ontmoetten we elkaar, in het centrum van de Wereldkerk.
- Manon Vanderkaa (interim management/bestuurder)
De lobbyist van koepelorganisatie CNA an het Italiaanse MKB vertelde over hun inzet om veilige migratie tot stand te brengen. Het mes snijdt aan meerdere kanten: migranten vinden een goede plek in de Italiaanse samenleving (zonder een levensgevaarlijke vlucht) en werkgevers krijgen zo gemotiveerde en geschoolde werknemers. Wat een andere blik op migratie dan wij in Nederland gewend zijn!
- Ad van der Helm: (bestuurslid VKMO)
Wat mij raakte was de muziek van Wishful Singing in de kerk San Stefano Rontondo die afschuwelijke afbeeldingen van martelingen laat zien. Het was de confrontatie tussen de schoonheid van de muziek tegenover de verschikkingen van het geweld dat mensen op elkaar loslaten. Met name de fantasie om bepaalde martelingen te verzinnen is al verschrikkelijk. Hoe komt een mens op zulke perverse ideeën? Van Andrea Vreede begreep ik dat Jezuïeten die voorbereid werden op hun vertrek naar missielanden zich deze afbeeldingen moesten inprenten als hun mogelijk voorland.
Te midden van die afbeeldingen klonk de muziek van Hildegard van Bingen, Caritas habundat in omnia, in alles woont de liefde. Kunnen we dat vasthouden? Het is een troostende gedachte dat de ware Liefde ons nooit verlaat zelfs niet in de aanblik van een wereld waar verschrikkelijke dingen gebeuren. Dit beschermt mij tegen wanhoop!
- Eunice van Zomeren: (Relief)
Inspirerende gesprekken over onze christelijke roots, het samen herdenken van Willibrord, het elkaar bevragen op wat geloof met jou en jouw werk doet. Over theologie en welke afslagen we daarin in de afgelopen millennia genomen hebben, met Hendro Munstermen. En wat ik het mooiste vond?
Het samen zingen van het jubellied 2025: “Vlam van liefde, hoop die ons doet leven”. Een gebed om vrede voor deze wereld. Ik ga als gezegend mens naar huis!
- Eveline van Driest: (Verus)
Bij de Dicasterie van Cultuur en Educatie van de katholieke kerk, hadden we een interessant gesprek hadden over digitalisering en AI. De verantwoordelijke bisschop P. Tighe vertelde ons dat het Vaticaan al ruim 18 jaar gesprekken voert over AI. Bijvoorbeeld met alle grote ontwikkelaars over de ethische en morele kanten ervan. En om te onderzoeken hoe onze menselijkheid zich hiertoe verhoudt. Zijn advies was om niet de leerlingen te scholen in digitalisering, maar vooral de leraren. En hij benadrukte dat wij mensen de algoritmes bepalen, dus laten we zorgen dat we met zijn allen AI ‘opvoeden en onderwijzen’ om vanuit de juiste waarden informatie te verschaffen.
Wat mij deze dagen (deels opnieuw) duidelijk werd, is de waarde en invloed van een wereldkerk. Dat bleek ook bij de ontvangst door de Nederlandse ambassadeur bij de Heilige Stoel. Zij vertelde ons dat wereldwijd in diplomatieke betrekkingen het netwerk van de katholieke kerk essentieel is. In oorlogs- en conflictgebieden, maar ook bij natuurrampen is de katholieke kerk met haar netwerk van scholen, liefdadigheidsinstellingen, ziekenhuizen, kerken en kloosters altijd ter plaatse. Wanneer bij een crisis ambassadepersoneel naar huis wordt gehaald, blijven de missionarissen en medewerkers van kerkelijke instellingen altijd in het gebied. Wil je dus weten wat er speelt in de wereld? Vraag het de katholieke kerk. Daarom zijn er wereldwijd nergens meer ambassades dan in Vaticaanstad (behalve bij de VN, daar zijn er zes meer).
- Margriet van der Ploeg (Verus)
Het was een geweldige reis. Ik voelde me gewoon 5 dagen lang inwoner van het Vaticaan.
Dankzij de contacten die sommigen hadden, heb ik het ’Campo Santo Teutonico’ gezien. Behalve voor mij een nieuw woord, bleek dit een internationaal kerkhof te zijn, in hartje Vaticaan, dus langs de Zwitserse Garde. Als daar mensen begraven liggen uit ‘jouw’ land, mag je daar even ronddwalen. Het bleek een tuin vol rust, herinnering en verhalen.
- Pauline Kraakman (Verus)
Tiemen Brouwer
We begonnen de eerste ochtend in de Santa Maria Maggiore, waar zich ook het graf van paus Franciscus bevindt. Na wat zelf rondlopen kregen we een rondleiding van de Nederlandse dominicaan Tiemen Brouwer, die ons via het plafond meenam langs de schitterende mozaïeken. In een zijkapel vertelde hij bevlogen over historische zeeslagen en de rol van de Nederlanders daarin. We eindigden bij het eenvoudige graf van Bernini. Tijdens een rondleiding zoals deze, met een rondleider bij wie je aan alles voelt wat voor levenservaring hij heeft, merk ik hoe moeilijk het is om mijn “docentenhoofd” uit te zetten. Alles wat je ziet roept vragen op, nodigt uit tot een gesprek of tot reflectie. De lesideeën stapelen zich op in je hoofd: rondom biechten, rondom kunst, rondom herdenken.
Hendro Munsterman
‘s Avonds luisterden we, samen met lezers van het Nederlands Dagblad en enkele parochianen uit Wageningen, naar Hendro Munsterman. Hij sprak onder andere over paus Franciscus als voortzetter van een al eerder ingezette vernieuwing en vertelde over zijn leven in Rome. Wat mij het meest raakte, was de manier waarop hij uitlegde dat Franciscus het vergaderen heeft veranderd. Geen spreker die vanaf een podium het woord voert, maar kleine kringgesprekken waarin je niet zegt dat je het met iemand eens bent, maar waarin je verwoordt wat de woorden van de ander met jou doen. Irritatie, bewondering, ontroering — dát delen. Door op die diepere laag te luisteren, ontstaat echte ontmoeting. Je kunt erover lezen, maar dat is anders dan iemand er zo bevlogen over horen vertellen, op loopafstand van de plek zelf.
Father Isaiah
Op de laatste middag ontmoetten we father Isaiah van Sant’Egidio. Ook zijn verhaal zal me nog lang bijblijven. Hij vertelde hoe gemakkelijk haat kan groeien: tegen moslims in de wijk, tegen Engelsen vanwege koloniale wonden, tegen iedereen die aan de “andere kant” lijkt te staan. Hij overleefde zelf ternauwernood een bomaanslag. Via de gemeenschap van Sant’Egidio ontdekte hij dat liefde en ontmoeting de enige echte weg vooruit zijn. Hij ging islamitische wijken in om kinderen te leren lezen en rekenen, en werd daar erkend als iemand die kwam om goed te doen. Steeds opnieuw benadrukte hij hoe belangrijk het is elkaar werkelijk te ontmoeten: kijk de ander in de ogen, zie de mens die voor je staat. Daar begint verandering.
In mijn lessen levensbeschouwing probeer ik zaadjes te planten, leerlingen de weg van de naastenliefde te wijzen (al gebruik ik voor pubers andere woorden) en zo de wereld elke dag een beetje mooier te maken. Heerlijk om dan zelf weer een keer aan de andere kant te staan, meegenomen te worden langs al die tradities en al die mooie mensen.